Polo norte de Galicia

O rego da Palanca nace no cordal de Montouto e xúntase con outros regos formando o río Cambás , afluente do Mandeo . Nestas unións, os regos atravesan espectaculares vales nesta zona que conserva a natureza primitiva dunha fraga autóctona e forman rápidos e fervenzas coma esta , coñecida como fervenza da Palanca . Pódese chegar a ela dende a área recreativa de Ponte Aranga na confluencia do Cambás co Mandeo por unha ruta de 6km. de certa dificultade ou, como fixemos nós, dende o lugar de O Couce cun percorrido de 2km, aproximadamente, e tamén con certas dificultades polas pendientes do terreo nalgunhas zonas.

As parroquias teñen un papel fundamental na organización do espazo do rural galego. Máis ca un mero territorio de administración relixosa, constituiron un dos focos da vida socioeconómica do mundo rural. A pertenza a unha parroquia conleva unha serie de vínculos inmateriais compartidos. Na actualidade o despoboamento, os cambios nos hábitos relixosos, etc., están cambiando esta situación e están afectando ao noso patrimonio: hai unha gran cantidade de bens ( igrexas, capelas, cruceiros, rectorais,...) en estado de abandono. A parroquia de S. Paio de Aranga ten esta enorme e un tanto atípica, igrexa barroca que fala dunha importante parroquia. De planta de cruz latina, con tres naves, ten unha capela onde se garda unha cruz do s.X. A gran torre campanario de tres corpos aumenta esa sensación de gran dimensión e importancia do edificio. Ao seu carón podemos ver un exemplo da situación de abandono de bens patrimoniais das parroquias: a reitoral, nun tempo pasado un fermoso edificio e ...

No país dos máis de mil ríos e milleiros de regos non é raro atopar áreas recreativas marabillosas ás beiras destes cursos de auga. A área recreativa do muiño de Congostro no concello de Aranga , está situada na confluencia do rego Cambás co río Mandeo , no Barranco da Loba en Ponte Aranga . A Asociación de veciños Santa Cruz de Aranga, no ano 2010, foi a promotora deste espazo para esparcimento e disfrute da veciñanza e visitantes, nesta fermosa localización a carón das ruinas do muiño de Congostro. Á sombra de frondosos carballos e castiñeiros, co son da auga e o canto dos paxaros, compartindo unha comida ou merenda, cunha boa lectura ou simplemente a contemplación da natureza,... temos o disfrute garantizado. Dende aquí tamén poderemos facer algunha camiñata, aproveitando as rutas que pasan por esta zona. Paraísos de Galicia norte!

A pequena ermida de S. Vitorio de Cambás, na Serra da Loba en Aranga, nos límites con Monfero, está erixida nunha necrópole megalítca posiblemente para cristianizar un lugar de culto pre-cristián no castro e as mámoas que hai nos arredores. De pequenas dimensións, forma rectangular, ten un pequeno espazo cuberto na parte frontal. A uns metros, sobre unha rocha, está o cruceiro apoiado nunha plataforma de tres bancadas, coas figuras de Cristo e a Virxe. Parece ser que no 1560 foron erixidos ambos por algunha persoa devota do santo. Nas proximidades, sobre un gran afloramento rochoso, está a pena coa pegada do Pé de Rolán e o seu cabalo. Rolán, según a lenda, sobriño e cabaleiro de Carlomagno, aparece nun amplo corpus lendario, en varias ducias de lugares de Galicia e de España. Non moi lonxe, en Guitiriz, hai outras penas con lendas relacionadas con este heroe mitolóxico, que no imaxinario era un xigante. Lendas no paraíso!